بند ۱۶ – ماده ۱ طرح پیش نویس مسئولیت بین المللی دولتها (ILC):
“هر عمل متخلفانۀ بینالمللی یک دولت، مسئولیت بینالمللی آن دولت را ایجاد میکند.”
بند ۱۷ – اصل ۳۱ طرح پیش نویس مسئولیت بین المللی دولتها:
«دولت مسئول موظف به جبران کامل خسارت ناشی از عمل متخلفانۀ بینالمللی است»
اصل تناسب
بند ۳ – مادۀ ۵۱ پروتکل اول الحاقی:
«حملاتی که اتفاقی باعث تلفات جانی غیرنظامیان، جراحات به غیرنظامیان، خسارت به اشیاء غیرنظامی یا ترکیبی از آنها شود، که در مقایسه با مزیت نظامی مشخص و مستقیم مورد انتظار مفرط باشد، ممنوع است».
میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)
بند ۱ – مادۀ ۶ میثاق:
«حق حیات، حق ذاتی هر انسان است. این حق باید به موجب قانون حمایت شود. هیچکس نباید خودسرانه از حق حیات محروم گردد».
کنوانسیون حقوق کودک (CRC)
بند ۹ – مادۀ ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک:
«کشورهای عضو متعهد میشوند که به مقررات حقوق بینالملل بشردوستانه که در مخاصمات مسلحانه برای کودکان اعمال میشود، احترام گذاشته و از احترام به آن اطمینان حاصل کنند… کشورهای عضو کلیۀ اقدامات ممکن را برای تضمین حمایت و مراقبت از کودکانی که تحت تأثیر مخاصمات مسلحانه قرار گرفتهاند، انجام خواهند داد».
بند ۱۰ – مادۀ ۲۸ کنوانسیون حقوق کودک:
«کشورهای عضو حق آموزش کودک را به رسمیت میشناسند… اقدامات مناسب مانند ایجاد آموزش ابتدایی اجباری و رایگان را برای همه را انجام خواهند داد».
اصل تفکیک (اصل تمایز)
بند ۱ – مادۀ ۴۸ پروتکل اول الحاقی به کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷):
«طرفهای درگیر به منظور تضمین احترام و حمایت از جمعیت غیرنظامی و اشیاء غیرنظامی، همواره بین جمعیت غیرنظامی و نظامیان وهمچنین بین اشیاء غیرنظامی و اهداف نظامی تمایز قائل خواهند شد و بر این اساس عملیات خود را فقط علیه اهداف نظامی متمرکز خواهند کرد».
بند ۲ – مادۀ ۵۲ پروتکل اول الحاقی:
«اشیاء غیرنظامی همۀ اشیائی هستند که هدف نظامی محسوب نمیشوند. دربارۀ اینکه یک شیء که معمولاً برای مقاصد غیرنظامی استفاده میشود (مانند مدرسه)، برای حمایت مؤثر از اقدامات نظامی استفاده میشود یا خیر، هیچ تردیدی وجود ندارد که چنین شیئی هدف نظامی محسوب نخواهد شد».
اصل احتیاط در حمله
بند ۴ – مادۀ ۵۷ پروتکل اول الحاقی:
«در جریان عملیات نظامی، همواره باید مراقبت لازم برای حفظ جان غیرنظامیان و اشیاء غیرنظامی به عمل آید. دربارۀ برنامهریزی و تصمیمگیری برای حملات، باید کلیۀ اقدامات عملی ممکن برای احراز این که هدف نظامی است و مشمول ممنوعیتها نمیشود، به کار گرفته شود».
بند ۵ – قاعدۀ ۱۵ مطالعۀ عرفی کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ:
«در حمله باید همواره مراقبت لازم برای حفظ جان غیرنظامیان و اشیاء غیرنظامی به عمل آید. باید کلیۀ اقدامات احتیاطی ممکن برای جلوگیری و به حداقل رساندن تلفات اتفاقی غیرنظامیان و خسارت به اشیاء غیرنظامی انجام شود».
کنوانسیونهای چهارگانۀ ژنو و پروتکلهای الحاقی
بند ۶ – مادۀ ۳ مشترک کنوانسیونهای چهارگانۀ ژنو (۱۹۴۹):
« درصورت درگیری مسلحانه که جنبۀ بینالمللی ندارد، هریک از طرفهای درگیری موظف به رعایت حداقل مقررات زیر هستند:
اشخاصی که در مخاصمات شرکت فعال ندارند… در هر شرایطی با رفتار انسانی معامله شوند و افراد مجروح و بیمار بدون هیچ تبعیض نامطلوب… جمعآوری و مداوا شوند».
بند ۷ – مادۀ ۱۸ کنوانسیون چهارم ژنو (حمایت از اشخاص غیرنظامی در زمان جنگ):
« بیمارستانهای غیرنظامی که برای مراقبت از مجروحان، بیماران، سالمندان و کودکان اختصاص یافتهاند، در هیچ شرایطی هدف حمله قرار نخواهند گرفت».
مدرسۀ میناب در کنار درمانگاه شهید آبسالان قرار داشته که خود یک مرکز درمانی تحت حمایت کنوانسیونهای ژنو است. گزارشها حاکی از آن است که پس از حمله به مدرسه، به درمانگاه نیز اصابت شده است. این اقدام نقض مضاعف کنوانسیونهای ژنو محسوب میشود.
قواعد آمرۀ حقوق بینالملل (Jus Cogens)
بند ۱۳ – قاعدۀ آمرۀ منع حمله به غیرنظامیان:
بر اساس حقوق بینالملل عرفی، قواعد زیر به عنوان قواعد آمره (Jus Cogens) شناخته میشوند که هیچگونه تخطی از آنها مجاز نیست:
– منع حملات عمدی به غیرنظامیان
– منع جنایت علیه بشریت
– منع نسلکشی
جنایت جنگی بر اساس اساسنامۀ رم
بند ۱۴ – ماده ۸ اساسنامۀ رم (جنایت جنگی):
« براساس اهداف این اساسنامه، جنایت جنگی به معنای… حملۀ عمدی است با علم به اینکه چنین حملهای باعث تلفات جانی یا جراحات به غیرنظامیان یا خسارت به اشیاء غیرنظامی خواهد شد که در مقایسه با مزیت نظامی مشخص و مستقیم مورد انتظار، مفرط باشد… حملۀ عمدی به ساختمانهای اختصاص یافته به مذهب، آموزش، هنر، علوم یا امور خیریه… در صورتی که این ساختمانها هدف نظامی نباشند».
جنایت علیه بشریت
بند ۱۵ – مادۀ ۷ اساسنامۀ رم (جنایت علیه بشریت):
« براساس اهداف این اساسنامه، جنایت علیه بشریت به معنای هر یک از اعمال زیر است که به عنوان بخشی از یک حملۀ گسترده یا سیستماتیک علیه هر جمعیت غیرنظامی و با آگاهی از حمله انجام شود:
… قتل … سایر اعمال غیرانسانی مشابه که عمداً باعث رنج شدید یا آسیب جدی به سلامت جسمی یا روانی میشوند».
منشور ملل متحد
بند ۱۱ – مادۀ ۲ (بند ۴) منشور ملل متحد:
« کلیۀ اعضاء در روابط بینالمللی خود از تهدید به زور یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هرکشوری خودداری مینمایند».
اعلامیههای الجزایر (۱۹۸۱) – حل و فصل دعاوی ایران و ایالات متحده
بند ۱ – بند ۱ اعلامیۀ عمومی (General Declaration A):
«ایالات متحده تعهد میدهد که این سیاست ایالات متحده است و از این پس خواهد بود که مستقیم یا غیرمستقیم، سیاسی یا نظامی، در امور داخلی ایران مداخله نکند».
بند ۲ – بند ۲ اعلامیۀ عمومی (General Declaration A):
«ایالات متحده متعهد میشود که مانع استفاده یا حمایت از استفاده از قلمرو خود به عنوان پایگاهی برای عملیات نظامی یا هر نوع اقدام خرابکارانه علیه ایران توسط هر گروه، فرد یا مقام رسمی نخواهد شد».
بند ۳ – اصل ۲۶ کنوانسیون وین دربارۀ حقوق معاهدات (۱۹۶۹) – اجرای تعهدات:
«هر معاهدۀ در حال اجرا برای طرفین لازمالاجراست و باید به نیّت (بونافید) اجرا شود».
اعلامیههای الجزایر اگرچه عنوان «معاهده» را ندارند، اما به دلیل ثبت در سازمان ملل و پذیرش دو دولت، توافق بینالمللی الزامآوری محسوب میشوند. بر اساس اصل ۲۶ کنوانسیون وین، دولتها موظفند این تعهدات را با حسن نیت اجرا کنند. اقدام نظامی علیه ایران، فارغ از هرگونه ادعای اشتباه، اجرای نیّت (بونافید) را نقض کرده است. ادعای «اشتباه در هدفیابی» نمیتواند نقض بند ۱ اعلامیه را توجیه کند؛ زیرا انجام عملیات نظامی در خاک ایران بدون مجوز شورای امنیت یا دفاع مشروع، به خودیخود ممنوعه است».
انتهای پیام/